Verruiming van de openingstijden van de horeca blijkt, zo zegt onderzoek van het AMC, een negatieve invloed te hebben op de volksgezondheid. Daarnaast komt de sociale veiligheid erdoor in het gedrang en lijkt de kassa er ook niet echt harder van te gaan rinkelen. In Enschede was dan ook veel weerstand tegen plannen voor vrije openingstijden, door politie, bewoners en horeca.
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat latere openingstijden van de horeca leiden tot een toename van het aantal drankslachtoffers. Het AMC onderzocht de invloed van het langer openblijven van horecagelegenheden in Amsterdam en publiceerde de resultaten dit jaar. Vanaf april 2009 mocht de horeca aan het Rembrandtplein en het Leidseplein namelijk een uur langer openblijven. De onderzoekers keken naar het aantal ambulanceritten voor en na april 2009, waarbij drankslachtoffers betrokken waren. Zij vergeleken dit met andere uitgaansgebieden in het centrum waar geen verruiming plaatsvond. Daaruit bleek dat het aantal ambulanceritten in een straal van 100 tot 200 meter rond de 2 pleinen met 35% was toegenomen, terwijl het aantal in de controlegebieden gelijk was gebleven.
“De toename die wij waarnamen, kwam vrijwel geheel op conto van een toename in het aantal ongevallenmeldingen in de late nacht. Dit is precies wat je verwacht, als die toename het gevolg is van een verruiming van de openingstijden”, vertelt onderzoeksleider Anton Kunst. Het onderzoek richtte zich niet op de mogelijke oorzaken van de toename. Toch is volgens Kunst een aantal verklaringen aannemelijk. “Enerzijds kan het een kwestie zijn van meer mensen op een bepaald tijdstip in een horecagebied. Anderzijds kan een toegenomen alcoholconsumptie de oorzaak zijn: hoe langer de nacht, hoe meer er is gedronken. Bovendien kan het een gecombineerd effect zijn: meer mensen met meer alcohol op, kan leiden tot allerlei gevaarlijke situaties met vooral geweld als gevolg.” Het idee dat verruiming van de openingstijden door gespreide uitstroom uit het horecagebied resulteert in minder drankslachtoffers, is hiermee van tafel geveegd.
Vrije openingstijden In het kader van een dereguleringsproject kwam de gemeente Enschede onlangs met het voorstel om de openingstijden van de horeca helemaal vrij te geven. Momenteel mag de horeca in het zogeheten Uitgaansgebied Centrum zijn deuren tot 4.30 uur en op zondag tot 5.30 uur openhouden, en de horeca buiten dit gebied tot 2.00 uur. De volledig vrije tijden zijn alleen van kracht als de horecagelegenheid jaarlijks een vergunning Ontheffing Sluitingsuur Horeca aanvraagt en de bijkomende legeskosten betaalt. “Met het vrijgeven van de openingstijden wilde de gemeente een administratieve lastenverlichting voor de horeca bewerkstelligen”, legt juridisch beleidsadviseur André Romita uit. “Al snel bleek echter dat de betrokken partners in de stad geen voorstander hiervan waren. Politie, binnenstadbewoners en de horeca zelf voorzagen openbare ordeproblemen. Een breed draagvlak ontbrak.”
Ronald Scholten, voormalig bestuurslid van de VHSE (Vereniging Horeca Binnenstad Enschede) en bestuurslid van Koninklijke Horeca Nederland afdeling Enschede, bevestigt dit. “De huidige openingstijden zijn destijds op gezamenlijk advies van alle horeca in de binnenstad vastgesteld en ze voldoen wat ons betreft nog altijd.” Volgens Scholten is het niet rendabel om langer open te blijven. Latere openingstijden brengen niet per definitie meer geld in het laatje. “We vroegen ons af of mensen niet gewoon later naar de stad komen, als je langer openblijft. Je verschuift je openingstijd, maar zet je dan ook meer om? Wij vinden dat dit niet het geval is.”
Goede sfeer Naast de economische afweging is ook de sociale veiligheid een belangrijk argument voor de Enschedese horeca. Het vrijgeven van de openingstijden betekent dat de inzet van politie moet worden verdeeld over een langere periode, met het risico dat er minder politie aanwezig is op de drukkere momenten van de avond. Volgens Scholten heeft dit grote invloed op het uitgaansleven in de stad. “Sociale veiligheid is heel belangrijk, want daardoor gaan veel mensen lekker uit in de stad. Als het niet veilig is, gaan de meer kwetsbare groepen als eerste naar huis. Maar je hebt juist een breed publiek nodig voor een goede sfeer.”
Ook de bewoners van de binnenstad zijn daarbij gebaat en zagen de langere openingstijden niet zitten. Omdat zij veel overlast ervaren door de horeca, streven beide partijen naar een goede samenwerking. “Stappers maken veel lawaai, urineren in de portiek en doen allerlei andere dingen die niet door de beugel kunnen”, aldus Scholten. “Wij kunnen wel zeggen dat we heel aardig zijn, maar wij verstrekken wel die alcohol. Daarom vindt de horeca het belangrijk om met de bewoners samen te werken en de overlast zoveel mogelijk te beperken.” Dat een goede sfeer belangrijk is voor de bewoners, blijkt ook bij de evenementen die de horeca regelmatig in de binnenstad organiseert. “Deze duren tot 0.00 of 1.00 uur en daar klagen de bewoners nooit over. De openingstijden beïnvloeden het totale aanzien en functioneren van de binnenstad. Hoe langer je mensen in de stad houdt, hoe meer onrust er is”, beredeneert Scholten.
Aangepast voorstel Naar aanleiding van het oorspronkelijke voorstel van de gemeente Enschede heeft een ambtelijke werkgroep - mede op basis van het advies van de politie, binnenstadbewoners en horeca - een aangepast voorstel voorbereid. Daarin blijft de deregulering van vergunningen behouden en zijn de huidige openingstijden opgenomen. “De horeca is er een groot voorstander van dat het aanvragen van de vergunning wordt afgeschaft. Dit moet echter niet betekenen dat de samenwerking met politie en bewoners in het gedrang komt”, vindt Scholten. Binnenkort gaat het voorstel naar de gemeenteraad en is daarmee voor Enschede de beslissing waarschijnlijk gevallen.
Andere steden die verruiming van de openingstijden overwegen, moeten volgens Kunst de economische belangen goed afwegen tegen de negatieve effecten. De verruiming van de openingstijden van de horeca kan immers uiteenlopende en verstrekkende gevolgen hebben.