De hotelgast vindt een mooi verhaal over duurzaamheid niet meer genoeg als het bovenal over kostenbesparing en het milieu gaat, de zogeheten eco-efficiency. En onderzoek staaft nu dat hotelmanagers, gasten en toeleveranciers duurzaamheid juist zien zitten als het ook gaat over grenzen verleggen. Elena Cavagnaro legt uit. “Beter dan thuis wordt het voor gasten zelden, maar het kan wel verrassender.”
Wie is er nog geïnteresseerd in duurzaamheid? Het onderwerp lijkt uitgekauwd. Toch zag dr. Elena Cavagnaro, lector aan Stenden Hotel Management School & Academy of International Hospitality Research (AIHR), aanleiding om te onderzoeken in hoeverre het nog actueel is in de hotelsector. Want: “Hoe een volledig duurzaam hotel eruit zou zien, leek een raadsel te zijn”, blikt ze terug. Daarom startte ze het project Fully Sustainable Hotel Experience, dat zich inmiddels in de afrondende fase bevindt. Het doel: een volledig duurzame beleving ontwerpen waarin gasten en medewerkers zich meer dan welkom voelen. “Ik voer het project samen met Frans Melissen van NHTV Hogeschool in Breda uit. Daarnaast wordt het gesponsord door CELTH, het expertisecentrum voor leisure, toerisme en hospitality.” Ze legt uit waarom het woord fully is toegevoegd. “Dat betekent niet alleen aandacht voor het milieu en de visie van hoteliers, maar ook voor die van leveranciers, gasten en derde partijen. En de focus op een vollédig duurzame beleving.”
Buurtintegratie
Duurzaamheid gaat in dit kader dus niet meer alleen om het portemonnee- en milieuaspect, de zogeheten eco-efficiency. “Natuurlijk moet je ook besparen, dat is de instap, maar er zijn grenzen; besparen houdt een keer op. Net zo belangrijk is echter dat duurzaamheid in 2015 om veel méér gaat: om het creëren van een vollédig duurzame beleving. Om het ontstijgen van wat je dacht dat je als hotelier kon, om dingen ontdekken, om de grenzen van het bedrijf opzoeken.” En uit haar onderzoek blijkt dat er al steeds meer general managers zijn die hun duurzaamheidsblik verbreden en zich afvragen: wat kunnen we nog méér doen dan besparen? Deze voorlopers hebben bijvoorbeeld aandacht voor integratie in de gemeenschap. Het mooiste vindt Cavagnaro de hoteliers die de buurt waarin ze gevestigd zijn omhoog willen tillen. Zo is er een hotel waarvan de koks zijn gaan koken voor de nabijgelegen daklozenopvang. Ook werden de buurtbewoners uitgenodigd in het hotel. “De gemeenschap was eerst niet betrokken bij het bedrijf, er was een wij-zijgevoel. Door die initiatieven ontstond juist een wij-gevoel. De buurtbewoners vinden nu zelfs dat ze het hotel, de gasten en de mensen die er werken, moeten beschermen. Het is hun hotel geworden, zogezegd. Gevolg: het aantal fietsendiefstallen in de buurt nam radicaal af omdat de bewoners de fietsen zien als horend bij hun hotel. Er zijn ook hotels die avonden organiseren voor buurtbewoners of waar een fundraising plaatsvindt voor buurtprojecten. De hotels zien zichzelf dus als meer dan alleen een instantie voor de gasten. Dergelijke buurtintegratie is een erg belangrijke stap voor de volledig duurzame beleving.”
Cradle to cradle
Andere voorbeelden die Cavagnaro noemt zijn het samen met andere hotels - de concurrenten dus - zorgen voor transport van gasten van en naar centrale locaties als een vliegveld, ruimtes die helemaal zijn gemaakt van duurzame materialen en vormen (denk bijvoorbeeld aan een boomtak-plafond) of cradle-to-cradle-hotelkamers. “Helaas zijn er naar mijn weten nog geen merken die specifiek voor hotels cradle-to-cradle-bedden, -stoelen, -tapijten of -tafels maken. Wel weet ik toevallig van een hotel dat al experimenteert met cradle-to-cradle-bedden, maar dan gebruikmakend van én experimenterend met bedden die eigenlijk bedoeld zijn voor thuisgebruik. Denk daarbij bijvoorbeeld aan innovaties op het gebied van hygiëne, groottes en wielen - maar dan alles cradle tot cradle.” In samenwerking met de fabrikant is die hotelier zo dus bezig met innoveren, oftewel: vooroplopen in de keten. Dit terwijl de leveranciers vooralsnog de grootste motoren achter innovaties in de hotellerie lijken, zie kader.
Communicatie
Volgens Cavagnaro is het van belang dat hotels zich serieus verdiepen in de volledig duurzame beleving. “Gasten zijn niet meer bereid extra te betalen voor eco-efficiency en zijn zich veel bewuster geworden van veel zaken. Ze zien wat hotels doen en vergelijken dat met wat zíj doen en weten. De duurzame beleving, en dan mínimaal het aspect van eco-efficiency, moet bovendien niet alleen zichtbaar zijn in het restaurant en/of de kamer, maar ook in de lobby, liften en verhalen van de medewerkers. Veel ruimtes blijven nu nog onbenut. Er zijn nog veel hotels waar de lichten in de gang niet werken op bewegingssensoren en de beelden er vaak geen relatie hebben met de omgeving of projecten. Denk bijvoorbeeld aan mooie foto’s van lokale restaurants in hotels zonder f&b-afdeling of van projecten die worden gesteund met behulp van fairtrade. Mooi is bijvoorbeeld dat je steeds meer hotels ziet die hun wanden beschikbaar stellen voor lokale kunst. Een wisselende tentoonstelling, lage kosten, leuke ervaring én mogelijke stimulans voor de lokale economie en ondernemers in een lastige sector. Win win.” Het Volkshotel in Amsterdam geeft wat dat betreft een goed voorbeeld. Het werkt namelijk volop samen met lokale kunstenaars: die ontwierpen er kamers, hebben er ateliers, treden er op, maken illustraties op ramen, krijtborden, et cetera.
Heeft Cavagnaro nog laatste tips? “Vergeet uitingen over het tegengaan van voedselverspilling ook niet, dat is echt een belangrijk thema. En onthoud dat je product slechts de basis is voor de beleving die je je gast biedt. Beter dan thuis wordt het zelden. Het kan wel verrassender.”
Elena Cavagnaro
Elena Cavagnaro studeerde filosofie in Rome en promoveerde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. “Filosofie is een goede voorbereiding want het leert je vragen stellen bij wat anderen zien als normaal en gewoon.” Daarna werd ze docent bedrijfsethiek bij Stenden en doceerde ze onder andere mvo. Tegenwoordig is ze lector sustainability in hospitality and tourism. Ook doet ze samen met studenten en andere docenten onderzoek voor én met bedrijven.
Leveranciers
Als het gaat over duurzaam ondernemen met als doel de portemonnee en het milieu, is er in de hotellerie sprake van een verschuiving van ad-hoc-maatregelen naar meer systematische. Daarbij vertrouwen general managers voor verdere verduurzaming vooral op leveranciers. Uit onderzoek blijkt ook dat zij instemmen met deze rol. En ondanks het feit dat in verschillende grote ketens eco-efficiency is opgenomen in de standard operating procedure (SOP), lijkt de mate waarín dit is, afhankelijk van de persoon van de hoteldirecteur. Dat maakt het voor leveranciers soms wel lastig.